Büyük harfler; cümlelerin başlangıcını göstermek, özel adları genel adlardan ayırmak ve bazı başlıklarla resmî adları belirtmek amacıyla kullanılır.
Bir kelimenin önemli olması, tek başına büyük harfle yazılması için yeterli değildir. Büyük harf kullanımı belirli yazım kurallarına bağlıdır.
Örneğin “şehir” genel bir addır ve küçük harfle başlar. “Malatya” ise belirli bir şehrin özel adı olduğu için büyük harfle yazılır.
- şehir
- Malatya
- ülke
- Türkiye
- dağ
- Ağrı Dağı
Büyük harflerin kullanıldığı temel yerler aşağıda açıklanmıştır.
Cümleler Büyük Harfle Başlar
Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Ak akçe kara gün içindir.
- Bugün hava oldukça güzel.
- Çocuklar bahçede oyun oynuyor.
- Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.
Cümlenin ilk kelimesi özel ad olmasa bile ilk harfi büyük yazılır.
Doğru: Yarın seni arayacağım.
Yanlış: yarın seni arayacağım.
Tırnak İçindeki Cümlelerin Yazılışı
Tırnak içine alınan bölüm bağımsız ve tamamlanmış bir cümleyse büyük harfle başlar. Cümlenin sonuna uygun noktalama işareti konur.
Örnek:
Atatürk, “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” diyor.
Öğretmen, “Yarın herkes kitabını getirsin.” dedi.
Burada tırnak içindeki sözler ayrı birer cümle olduğu için büyük harfle başlamıştır.
Tırnak içinde yalnızca bir kelime veya cümlenin küçük bir bölümü bulunuyorsa büyük harf kullanılması gerekmez.
Örnek:
Bu kelimenin doğru yazılışı “yanlış” değil, “yalnız”dır.
Buradaki tırnak içleri bağımsız birer cümle olmadığı için küçük harfle başlamıştır.
Yay Ayraç İçindeki Cümleler
Yay ayraç içindeki açıklama bağımsız bir cümleyse büyük harfle başlar ve sonuna uygun noktalama işareti konur.
Örnek:
Anadolu kentlerini, köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz.
Yay ayraç içindeki bölüm yalnızca kısa bir açıklamaysa ve bağımsız cümle oluşturmuyorsa küçük harfle başlayabilir.
Örnek:
Toplantı yarın saat 10.00’da (konferans salonunda) yapılacak.
İki Çizgi Arasındaki Açıklamalar
Cümlenin içinde iki çizgi arasında verilen açıklama, asıl cümlenin devamı kabul edilir. Bu nedenle açıklamanın ilk kelimesi özel ad değilse küçük harfle başlar.
Örnek:
Bir zamanlar –bu zamanlar çok da uzak değildir- şehrin nüfusu oldukça azdı.
Bu sefer de onları –her zamanki yerlerinde bulmak ümidiyle- aramıştım.
Buradaki açıklamalar bağımsız yeni bir cümle olarak değerlendirilmediği için küçük harfle başlatılmıştır.
İki Noktadan Sonra Büyük Harf Kullanımı
İki noktadan sonra tam bir cümle geliyorsa bu cümle büyük harfle başlar.
Örnek:
Öğretmenin tek bir isteği vardı: Herkes ödevini zamanında teslim etmeliydi.
Menfaat sandalyeye benzer: Başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan yükseltir.
İki noktadan sonra yalnızca örnekler veya kelime grupları sıralanıyorsa bunlar küçük harfle başlar.
Örnek:
Çantasında birçok eşya vardı: kalem, defter, silgi ve cetvel.
Bu evde eskiliğin izlerini görebilirsiniz: duvarlarda çiviler, lekeler ve çatlaklar…
Temel fark şudur:
- İki noktadan sonra tam bir cümle varsa büyük harf kullanılır.
- Yalnızca örnek veya liste varsa küçük harf kullanılır.
Rakamla Başlayan Cümleler
Cümle bir rakamla başlıyorsa rakamdan sonra gelen kelime, özel ad değilse küçük harfle yazılır.
Doğru: 2025 yılında yeni bir proje başlatıldı.
Yanlış: 2025 Yılında yeni bir proje başlatıldı.
Doğru: 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi.
Burada “Cumhuriyet” belirli bir tarihî ve resmî kavramı karşıladığı için büyük yazılmıştır.
Örnek Kelimelerle Başlayan Cümleler
Bir cümle tırnak içindeki örnek kelimelerle başlıyorsa ilk örnek büyük harfle yazılır.
Örnek:
“Banka, bütçe, devlet, fındık ve kanepe” gibi birçok kelime yabancı kökenli olmasına rağmen Türkçenin söz varlığına yerleşmiştir.
“Etmek” ve “olmak” Türkçede sık kullanılan yardımcı fiillerdir.
Dizeler Büyük Harfle Başlar
Şiirlerde her dize geleneksel olarak büyük harfle başlar.
Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik.
Şiirde bir dize, önceki dizenin devamı niteliğinde olsa bile dizenin ilk harfi büyük yazılabilir.
Özel Adlar Büyük Harfle Başlar
Benzer varlıklar arasından yalnızca birini gösteren adlara özel ad denir. Kişi, ülke, şehir, kurum, eser ve bayram adları özel adlara örnektir.
Özel adların ilk harfi büyük yazılır.
- insan → Mustafa Kemal Atatürk
- ülke → Türkiye
- şehir → İstanbul
- kurum → Türk Dil Kurumu
- eser → Nutuk
Kişi Adları ve Soyadları
Kişilerin adları ve soyadları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Mustafa Kemal Atatürk
- İsmet İnönü
- Ahmet Haşim
- Sait Faik Abasıyanık
- Yunus Emre
- Wolfgang von Goethe
Kişilerin kullandıkları takma adlar da özel ad kabul edilir ve büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Muhibbi
- Kirpi
- Deli Ozan
- Server Bedi
- Mehmet Ali Sel
Unvan, Rütbe ve Saygı Sözleri
Kişi adlarından önce veya sonra kullanılan unvanlar, rütbeler, saygı sözleri ve lakaplar büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk
- Kaymakam Erol Bey
- Doktor Alâaddin Yavaşça
- Profesör Doktor Hasan Eren
- Zeynep Hanım
- Mareşal Fevzi Çakmak
- Yüzbaşı Cengiz Topel
- Mimar Sinan
- Fatih Sultan Mehmet
- Genç Osman
Doğru: Ayşe Hanım toplantıya katıldı.
Yanlış: Ayşe hanım toplantıya katıldı.
Burada “Hanım” kelimesi kişinin adıyla birlikte kullanılan bir saygı sözü olduğu için büyük harfle başlamıştır.
Akrabalık Adlarının Yazılışı
Akrabalık bildiren kelimeler normal kullanımda küçük harfle başlar.
Örnekler:
- Tülay ablama gittim.
- Ayşe teyzemin yaptığı kek çok güzeldi.
- Ahmet amcam bizi ziyaret etti.
- Kardeşim yarın gelecek.
Akrabalık sözü lakap veya özel adın bir parçası olarak kullanılıyorsa büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Nene Hatun
- Gül Baba
- Susuz Dede
- Telli Baba
- Hala Sultan
- Dayı Kemal
Temel fark şöyledir:
- Gerçek akrabalık bildiriyorsa küçük: Ayşe teyzem
- Lakap veya özel adsa büyük: Nene Hatun
Makam ve Unvanların Özel Ad Yerine Kullanılması
Bir makam veya unvan sözü, cümlede belirli bir kişinin adı yerine kullanılıyorsa büyük harfle başlayabilir.
Örnek:
Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.
Müdür, toplantının ertelendiğini açıkladı.
Burada hangi vali veya müdürden söz edildiği bağlamdan belli olduğu için makam adları özel ad yerine kullanılmıştır.
Genel bir görev veya meslek adı olarak kullanıldıklarında küçük harfle yazılırlar.
Örnek:
İlçeye yeni bir vali atandı.
Okul müdürü öğrencilerle görüştü.
Hitapların Yazılışı
Mektuplarda, resmî yazışmalarda ve konuşma metinlerinde kullanılan hitap sözleri büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Sayın Bakan,
- Sayın Başkan,
- Sayın Rektör,
- Sayın Vali,
- Sevgili Kardeşim,
- Aziz Dostum,
- Değerli Dinleyiciler,
Hitap sözlerinden sonra genellikle virgül kullanılır.
Hayvanlara Verilen Özel Adlar
Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Boncuk
- Fındık
- Minnoş
- Pamuk
- Karabaş
Doğru: Kedimiz Pamuk bütün gün uyudu.
Yanlış: Kedimiz pamuk bütün gün uyudu.
Ancak hayvanın türü genel anlamda kullanılıyorsa küçük harfle yazılır.
Örnek:
Bahçede beyaz bir kedi vardı.
Millet, Boy ve Topluluk Adları
Millet, boy, oymak ve benzeri topluluk adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Alman
- Arap
- İngiliz
- Japon
- Rus
- Türk
- Kazak
- Kırgız
- Oğuz
- Özbek
- Tatar
- Karakeçili
Doğru: Türk milleti tarih boyunca birçok devlet kurmuştur.
Yanlış: türk milleti tarih boyunca birçok devlet kurmuştur.
Dil ve Lehçe Adları
Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Türkçe
- Almanca
- İngilizce
- Rusça
- Arapça
- Kazakça
- Kırgızca
- Özbekçe
- Tatarca
Doğru: İngilizce öğrenmeye başladı.
Yanlış: ingilizce öğrenmeye başladı.
Devlet Adları
Devletlerin resmî ve özel adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Türkiye Cumhuriyeti
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
- Amerika Birleşik Devletleri
- Suudi Arabistan
- Azerbaycan
Devlet adını oluşturan kelimelerin her biri büyük harfle başlar.
Din ve Mezhep Adları
Din ve mezhep adları ile bu din veya mezheplerin mensuplarını bildiren kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Müslümanlık, Müslüman
- Hristiyanlık, Hristiyan
- Musevilik, Musevi
- Budizm, Budist
- Hanefilik, Hanefi
- Katoliklik, Katolik
Doğru: Budizm, Asya’da ortaya çıkan dinlerden biridir.
Yanlış: budizm, Asya’da ortaya çıkan dinlerden biridir.
Din ve Mitolojiyle İlgili Özel Adlar
Din ve mitolojiyle ilgili özel adlar büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Allah
- Tanrı
- Cebrail
- Zeus
- Osiris
- Kibele
“Tanrı”, “Allah” ve “ilah” kelimeleri özel ad olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlayabilir.
Örnekler:
- Eski Yunan tanrıları
- Müzik dünyasının ilahı
Burada belirli bir varlığın özel adı değil, genel veya mecaz anlam kastedilmiştir.
Gezegen, Yıldız ve Gök Cismi Adları
Gezegen ve yıldızların özel adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Merkür
- Venüs
- Satürn
- Neptün
- Halley
“Dünya”, “Güneş” ve “Ay” gök bilimi terimi olarak kullanıldığında büyük harfle yazılır.
Örnekler:
- Dünya, Güneş’in çevresinde döner.
- Ay, Dünya’nın doğal uydusudur.
- Güneş, bir yıldızdır.
Bu kelimeler günlük veya mecaz anlamda kullanıldığında küçük harfle başlar.
Örnekler:
- Bütün dünya bu haberi konuşuyor.
- Bugün güneş çok yakıcı.
- Akşam ay ışığında yürüdük.
Doğu ve Batı Kelimelerinin Yazılışı
“Doğu” ve “Batı” kelimeleri bir medeniyet, kültür, düşünce veya hayat tarzını anlatıyorsa büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Batı medeniyeti
- Doğu mistisizmi
- Batı düşüncesi
- Doğu kültürü
Yalnızca yön bildiriyorsa küçük harfle yazılır.
Örnekler:
- Ankara’nın batısı
- Bursa’nın doğusu
- Evin doğu cephesi
Yer Adlarının Yazılışı
Kıta, bölge, ülke, şehir, ilçe, köy ve semt adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Afrika
- Asya
- Güneydoğu Anadolu
- İç Anadolu
- İstanbul
- Taşkent
- Turgutlu
- Ürgüp
- Akçaköy
- Bahçelievler
- Kızılay
- Sarıyer
Coğrafi Adlarda Tür Bildiren Kelimeler
Yer adlarında özel addan sonra gelen “dağ, deniz, göl, nehir, boğaz, kanal, ırmak” gibi tür bildiren kelimeler de özel adın parçasıysa büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Ağrı Dağı
- Aral Gölü
- Çanakkale Boğazı
- Dicle Irmağı
- Ege Denizi
- Erciyes Dağı
- Fırat Nehri
- Süveyş Kanalı
- Tuna Nehri
- Van Gölü
- Zigana Geçidi
Doğru: Van Gölü, Türkiye’nin en büyük gölüdür.
Yanlış: Van gölü, Türkiye’nin en büyük gölüdür.
Ancak “il, ilçe, belde, köy” gibi kelimeler özel ada dâhil olmayıp yalnızca açıklama yapıyorsa küçük harfle başlar.
Örnekler:
- Konya ili
- Etimesgut ilçesi
- Uzungöl beldesi
- Taflan köyü
Mahalle, Meydan, Bulvar, Cadde ve Sokak Adları
Belirli bir mahalle, meydan, bulvar, cadde veya sokağın adında yer alan tür bildiren kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Yunus Emre Mahallesi
- Karaköy Meydanı
- Zafer Meydanı
- Gazi Mustafa Kemal Bulvarı
- Nene Hatun Caddesi
- Cemal Nadir Sokağı
- İnkılap Sokağı
Doğru: Nene Hatun Caddesi trafiğe kapatıldı.
Yanlış: Nene Hatun caddesi trafiğe kapatıldı.
Yapı Adlarının Yazılışı
Saray, köşk, han, kale, köprü, kule ve anıt gibi yapıların özel adlarını oluşturan kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Dolmabahçe Sarayı
- İshakpaşa Sarayı
- Çankaya Köşkü
- Horozlu Han
- Ankara Kalesi
- Galata Köprüsü
- Mostar Köprüsü
- Beyazıt Kulesi
- Bilge Kağan Anıtı
Yer Adlarının Kısaltılarak Kullanılması
Belirli ve bilinen bir yer adı kısaltılarak kullanıldığında ilk harf büyük yazılabilir.
Örnekler:
- Hisar’dan
- Boğaz’dan
- Köşk’e
Burada “Hisar”, “Boğaz” ve “Köşk” kelimeleri bağlamda belirli bir özel yeri temsil etmektedir.
Kurum ve Kuruluş Adları
Kurum, kuruluş, kurul, fakülte, bölüm, dernek, okul ve benzeri yapıların resmî adlarında kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Türkiye Büyük Millet Meclisi
- Türk Dil Kurumu
- Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
- Devlet Malzeme Ofisi
- Millî Kütüphane
- Atatürk Orman Çiftliği
- Çankaya Lisesi
- Yeşilay Derneği
- Bakanlar Kurulu
- Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Resmî ad içinde yer alan “ve” gibi bağlaçlar genellikle küçük harfle yazılır.
Doğru: Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Yanlış: Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü
Kanun, Tüzük ve Yönetmelik Adları
Belirli bir kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge veya genelgenin adını oluşturan kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Medeni Kanun
- Türk Bayrağı Tüzüğü
- Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği
Genel anlamda kullanıldıklarında küçük harfle yazılırlar.
Örnek:
Yeni bir yönetmelik hazırlanıyor.
Belirli bir yönetmelik kastedildiğinde:
Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği yeniden incelendi.
Kurum Adlarının Kısaltılarak Kullanılması
Daha önce tam adı verilen bir kurum, kurul veya mevzuat daha sonra yalnızca tür adıyla belirtilirse bu söz büyük harfle başlayabilir.
Örnek:
Türk Dil Kurumu yeni bir çalışma yayımladı. Kurum, yazım kurallarıyla ilgili açıklama yaptı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi ekim ayında açılacak. Meclis, yeni dönemde yoğun çalışacak.
Burada “Kurum” ve “Meclis” sözleri belirli bir özel adın yerine kullanılmıştır.
Genel anlamda kullanıldığında küçük harf kullanılır:
Şehirde yeni bir kültür kurumu açıldı.
Kitap, Dergi, Gazete ve Sanat Eseri Adları
Kitap, dergi, gazete, tablo, heykel, beste ve benzeri eserlerin özel adlarında kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Nutuk
- Safahat
- Kendi Gök Kubbemiz
- Anadolu Notları
- Sinekli Bakkal
- Türk Dili
- Varlık
- Resmî Gazete
- Hürriyet
- Kaplumbağa Terbiyecisi
- Onuncu Yıl Marşı
Eser veya yayın adının parçası olmayan “kitap, dergi, gazete, tablo” gibi tür bildiren sözler küçük harfle yazılır.
Örnekler:
- Milliyet gazetesi
- Türk Dili dergisi
- Halı Dokuyan Kızlar tablosu
Eser Adlarındaki Bağlaçların Yazılışı
Kitap, makale, tiyatro eseri ve kurum adlarında asıl kelimeler büyük harfle başlar. Ancak şu kelimeler genellikle küçük harfle yazılır:
- ve
- ile
- ya
- veya
- yahut
- ki
- da
- de
- mı, mi, mu, mü
Örnekler:
- Mai ve Siyah
- Suç ve Ceza
- Leyla ile Mecnun
- Turfanda mı, Turfa mı?
- Diyorlar ki
- Ben de Yazdım
- Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
Başlığın tamamı büyük harflerle yazılırsa bağlaç ve ekler de büyük yazılır:
DİL VE TARİH-COĞRAFYA FAKÜLTESİ
Bayram ve Özel Gün Adları
Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Cumhuriyet Bayramı
- Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
- Ramazan Bayramı
- Kurban Bayramı
- Nevruz Bayramı
- Miraç Kandili
- Anneler Günü
- Öğretmenler Günü
- Dünya Tiyatro Günü
- Tıp Bayramı
- Hıdırellez
Doğru: Öğretmenler Günü için bir tören düzenlendi.
Yanlış: Öğretmenler günü için bir tören düzenlendi.
Toplantı ve Etkinlik Adları
Kurultay, çalıştay, bilgi şöleni, açık oturum ve benzeri etkinliklerin özel adlarında kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı
- Karamanlı Türkçesi Araştırmaları Çalıştayı
- Kitle İletişim Araçlarında Türkçenin Kullanımı Bilgi Şöleni
Etkinlik genel anlamda kullanılırsa küçük harfle yazılır.
Örnek:
Üniversitede bir çalıştay düzenlenecek.
Tarihî Olay, Çağ ve Dönem Adları
Tarihî olayların, çağların ve dönemlerin özel adları büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Kurtuluş Savaşı
- Millî Mücadele
- Cilalı Taş Devri
- İlk Çağ
- Lale Devri
- Cahiliye Dönemi
- Buzul Dönemi
- Millî Edebiyat Dönemi
- Tanzimat Dönemi
- Servetifünun Dönemi
Doğru: Tanzimat Dönemi’nde önemli yenilikler yapılmıştır.
Yanlış: Tanzimat döneminde önemli yenilikler yapılmıştır.
Ancak genel anlamda “dönem, çağ, savaş” gibi kelimeler küçük yazılır:
Bu dönem ekonomik sorunlarla geçti.
Özel Adlardan Türetilen Kelimeler
Özel adlardan yapım ekleriyle türetilen kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Türk → Türklük
- Türk → Türkçe
- Türk → Türkçülük
- Avrupa → Avrupalı
- Asya → Asyalılık
- Konya → Konyalı
- Bursa → Bursalı
- Darwin → Darvinci
Doğru: Kendisi uzun yıllardır Bursalıdır.
Yanlış: Kendisi uzun yıllardır bursalıdır.
Özel Ad Olma Özelliğini Kaybeden Kelimeler
Bazı özel adlar zamanla yeni bir anlam kazanarak genel ad hâline gelir. Bu durumda küçük harfle yazılır.
Örnekler:
- amper
- jul
- acem
- hicaz
- nihavent
- donkişotluk
- allahlık
“Amper” bir bilim insanının soyadından gelmesine rağmen günümüzde elektrik akımı birimi olarak kullanılır ve küçük harfle yazılır.
Doğru: Akım şiddeti beş amperdir.
Yanlış: Akım şiddeti beş Amperdir.
Para Birimlerinin Yazılışı
Para birimlerinin adları küçük harfle başlar.
Örnekler:
- avro
- dolar
- dinar
- lira
- kuruş
- sterlin
Doğru: Ürün yüz lira zamlandı.
Yanlış: Ürün yüz Lira zamlandı.
“O” Zamirinin Yazılışı
Özel bir kişinin yerine kullanılsa bile “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz.
Doğru: Atatürk, Türk tarihi açısından çok önemlidir. O, hayatı boyunca millet için çalışmıştır.
Yanlış: Atatürk, Türk tarihi açısından çok önemlidir. O, hayatı boyunca millet için çalışmıştır.
Cümle başında bulunduğu için “O” büyük görünür. Ancak cümlenin içinde kullanıldığında küçük yazılır:
Herkes onun fikirlerini dikkatle dinliyordu; o ise sakinliğini koruyordu.
Müzik Makamı ve Tür Adları
Müzikte kullanılan makam ve tür adları genel ad kabul edildiği için küçük harfle başlar.
Örnekler:
- acemaşiran
- acembuselik
- bayati
- hicazkâr
- türkü
- varsağı
Doğru: Eser hicazkâr makamında bestelendi.
Yanlış: Eser Hicazkâr makamında bestelendi.
Özel Adlarla Kurulan Birleşik İfadeler
Yer, millet veya kişi adlarıyla oluşturulan birleşik ifadelerde yalnızca özel ad olan bölüm büyük harfle başlar.
Örnekler:
- Antep fıstığı
- Brüksel lahanası
- Frenk gömleği
- Hindistan cevizi
- İngiliz anahtarı
- Japon gülü
- Maraş dondurması
- Van kedisi
Doğru: Tatlıda Antep fıstığı kullanıldı.
Yanlış: Tatlıda Antep Fıstığı kullanıldı.
Burada “Antep” özel ad, “fıstığı” ise tür adıdır.
Ay ve Gün Adlarının Yazılışı
Ay ve gün adları belirli bir tarih bildiriyorsa büyük harfle başlar.
Örnekler:
- 29 Mayıs 1453
- 29 Ekim 1923
- 28 Aralık 1982
- Festival 25 Haziran’da başlayacak.
- Toplantı 12 Nisan Salı günü yapılacak.
Belirli bir tarih bildirmiyorsa ay ve gün adları küçük harfle başlar.
Örnekler:
- Okullar genellikle eylül ayında açılır.
- Her perşembe toplantı yapıyoruz.
- Yaz tatili haziranda başlayacak.
- Pazar günleri dükkân kapalıdır.
Temel fark şöyledir:
- Belirli tarih: 10 Kasım 1938
- Genel zaman: kasım ayında
Tabela ve Levhalardaki Yazılar
Tabela, levha ve yönlendirme yazılarındaki kelimeler büyük harfle başlayabilir.
Örnekler:
- Giriş
- Çıkış
- Müdür
- Vezne
- Başkan
- Doktor
- Otobüs Durağı
- Dolmuş Durağı
- Kat
- Sınıf
- Blok
Bu kullanımlarda yazılar bir başlık veya yönlendirme niteliğindedir.
Kitap, Makale ve Bildiri Başlıkları
Kitap, makale, bildiri ve benzeri metinlerde ana başlığı oluşturan kelimeler büyük harfle başlayabilir.
Örnek:
Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
Alt başlıklarda ise kullanılan sisteme göre yalnızca ilk kelimenin veya önemli kelimelerin ilk harfi büyük yazılabilir. Aynı metin içinde tutarlı bir başlık düzeni kullanılmalıdır.
Bağlaçlar başlığın ortasında genellikle küçük harfle yazılır:
Türkçede Yazım ve Noktalama Kuralları
Resim, Tablo ve Çizelge Açıklamaları
Kitap, dergi ve raporlardaki resim, tablo, şekil ve çizelgelerin altında bulunan açıklamalar büyük harfle başlar.
Örnek:
Şekil 1: Türkiye’nin bölgelere göre nüfus dağılımı
Açıklama tam bir cümleyse sonuna nokta konur:
Şekil 2: Öğrenciler deney sırasında güvenlik gözlüğü kullanmaktadır.
Açıklama yalnızca bir ad veya kelime grubuysa sonuna nokta konulmaz:
Tablo 1: Yıllara göre satış miktarları
Büyük Harf Kullanımında Temel Kurallar
Büyük harflerin kullanımıyla ilgili temel noktalar şunlardır:
Cümleler büyük harfle başlar:
- Bugün okula gittim.
Kişi ve hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar:
- Mustafa Kemal Atatürk
- Pamuk
Millet, dil, devlet ve din adları büyük harfle başlar:
- Türk
- Türkçe
- Türkiye Cumhuriyeti
- Müslümanlık
Belirli yerlerin adları büyük harfle başlar:
- İstanbul
- İç Anadolu
- Van Gölü
- Gazi Mustafa Kemal Bulvarı
Kurum ve kuruluşların resmî adları büyük harfle başlar:
- Türk Dil Kurumu
- Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kitap, gazete ve sanat eseri adları büyük harfle başlar:
- Nutuk
- Safahat
- Kaplumbağa Terbiyecisi
Bayram, tarihî olay ve dönem adları büyük harfle başlar:
- Cumhuriyet Bayramı
- Kurtuluş Savaşı
- Tanzimat Dönemi
Belirli tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar:
- 29 Ekim 1923
- 12 Nisan Salı
Genel zaman bildiren ay ve gün adları küçük yazılır:
- ekim ayında
- salı günleri
Bir kelimenin büyük harfle yazılıp yazılmayacağını belirlerken kelimenin özel bir varlığı mı yoksa genel bir türü mü anlattığına dikkat edilmelidir.
Örneğin:
- Van Gölü belirli bir gölün adıdır.
- “Bölgede birçok göl vardır.” cümlesindeki göl genel addır.
- Ay, Dünya’nın uydusunun özel adıdır.
- “Bu gece ay çok parlak.” cümlesindeki ay günlük kullanımdır.
- Öğretmenler Günü belirli bir özel günün adıdır.
- “Öğretmenler için güzel bir gün oldu.” cümlesindeki gün genel addır.